Khi có tranh chấp đất xảy ra, người dân cần xác định đúng cơ quan giải quyết để tránh thủ tục chồng chéo, mất thời gian. Luật Ánh Ngọc sẽ cung cấp, giải thích chi tiết cơ quan có thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất qua bài viết dưới đây nhé.
1. Hòa giải tại UBND cấp xã – Thủ tục bắt buộc
Trước khi nộp đơn yêu cầu giải quyết tranh chấp tại cơ quan có thẩm quyền, các bên tranh chấp phải thực hiện hòa giải tại UBND cấp xã nơi có đất tranh chấp. Đây là quy định bắt buộc theo khoản 2 Điều 235 Luật Đất đai 2024.
Trình tự hòa giải:
- Các bên nộp đơn yêu cầu hòa giải tại UBND cấp xã.
- UBND cấp xã thành lập Hội đồng hòa giải (Chủ tịch/Phó Chủ tịch xã làm Chủ tịch Hội đồng, kèm đại diện Mặt trận Tổ quốc, công chức địa chính và người biết rõ nguồn gốc đất).
- Thời hạn hòa giải: Không quá 30 ngày kể từ ngày nhận đơn.
Trước khi nộp đơn giải quyết tranh chấp đất, người sử dụng đất cần đặc biệt lưu ý một điều kiện tiên quyết là thủ tục Hòa giải tại cơ sở tại Ủy ban nhân dân xã là bắt buộc.
Lưu ý quan trọng: Biên bản hòa giải không thành là tài liệu bắt buộc khi nộp đơn sau này."
>> Xem thêm bài viết: Đất không có giấy tờ có được cấp sổ đỏ không Điều kiện mới nhất
2. Tranh chấp đất thuộc thẩm quyền của cơ quan nào?
Theo quy định tại Điều 236 Luật Đất đai năm 2024, thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất được chia thành các trường hợp sau:
2.1. Thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai của Tòa án nhân dân
- Trường hợp đất đã có Sổ đỏ (Giấy chứng nhận)
Nếu thửa đất đang tranh chấp đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (Sổ đỏ/Sổ hồng) hoặc có một trong các loại giấy tờ chứng minh quyền sử dụng đất cũ (quy định tại Điều 137 Luật Đất đai) thì Toà án là cơ quan có thẩm quyền giải quyết. Các dạng tranh chấp phổ biến này gồm:
-
- Tranh chấp ranh giới, lối đi chung khi một hoặc cả hai bên đã có Sổ đỏ.
- Tranh chấp chia thừa kế quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất.
- Tranh chấp phát sinh từ các hợp đồng: Đặt cọc, mua bán, chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp nhà đất.
- Trường hợp đất không có Sổ đỏ (Giấy chứng nhận):
Người dân nộp đơn khởi kiện trực tiếp tại Tòa án nhân dân theo thủ tục tố tụng dân sự. Tòa án sẽ căn cứ vào nguồn gốc đất, quá trình sử dụng ổn định và hiện trạng thực tế để giải quyết:
-
- Thẩm quyền theo cấp: Các vụ việc tranh chấp đất đai giữa các cá nhân, hộ gia đình với nhau sẽ do Tòa án nhân dân cấp Huyện (Quận/Thị xã/Thành phố thuộc tỉnh) nơi có mảnh đất đó thụ lý và xét xử sơ thẩm.
- Thẩm quyền theo lãnh thổ: Bắt buộc phải là Tòa án nơi có bất động sản. Ví dụ, bạn có hộ khẩu ở Thành Phố Hồ Chí Minh nhưng đất tranh chấp nằm tại Hà Nội, bạn phải nộp đơn tại Tòa án quận/huyện tương ứng tại Hà Nội.
2.2. Thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai của Ủy ban nhân dân (UBND)
Đối với đất chưa được cấp Sổ đỏ và không có bất kỳ loại giấy tờ pháp lý nào, nếu người dân không muốn khởi kiện ra Tòa án, thì được quyền chọn một lựa chọn khác là nộp đơn yêu cầu giải quyết tại UBND các cấp.
- Chủ tịch UBND cấp Huyện giải quyết: Khi vụ tranh chấp xảy ra giữa cá nhân, hộ gia đình, hoặc cộng đồng dân cư với nhau. Nếu một trong các bên không đồng ý với quyết định giải quyết của Chủ tịch huyện, họ có quyền khiếu nại lên Chủ tịch UBND cấp tỉnh hoặc khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa án nhân dân.
- Chủ tịch UBND cấp Tỉnh giải quyết: Khi vụ tranh chấp có một bên đương sự là tổ chức, cơ sở tôn giáo, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, hoặc doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.
3. Câu hỏi thường gặp:
3.1. Tranh chấp lối đi chung thì nộp đơn ở Tòa án hay UBND xã?
Phải gửi đơn yêu cầu hòa giải đến UBND cấp xã nơi có lối đi chung. Nếu UBND xã tổ chức hòa giải không thành, người dân căn cứ vào việc đất đã có sổ hay chưa để nộp đơn khởi kiện ra Tòa án nhân dân cấp huyện hoặc nộp đơn lên UBND cấp huyện để yêu cầu giải quyết.
3.2. Có được nộp đơn giải quyết tranh chấp đất đai vượt cấp không?
Không. Mọi đơn thư khiếu nại, khởi kiện vượt cấp (ví dụ nộp thẳng lên UBND tỉnh hoặc Tòa án tỉnh khi chưa qua hòa giải cấp xã hoặc chưa được giải quyết ở cấp huyện) đều sẽ bị trả lại hồ sơ hoặc chuyển trả về đúng cơ quan cấp dưới có thẩm quyền.
3.3. Thời hạn chuẩn bị xét xử một vụ án đất đai tại Tòa án là bao lâu?
Theo quy định của Bộ luật Tố tụng Dân sự, thời hạn chuẩn bị xét xử vụ án tranh chấp đất đai là từ 4 đến 6 tháng kể từ ngày Tòa án thụ lý vụ án.
Tuy nhiên, thời gian thực tế có thể kéo dài hơn nếu phát sinh các hoạt động như: Đo đạc thực địa, định giá tài sản, thu thập chứng cứ từ cơ quan quản lý đất đai.
Nếu bạn đang gặp khó khăn trong việc giải quyết tranh chấp đất, đừng ngần ngại, hãy liên hệ đến Luật Ánh Ngọc để có được thông tin tư vấn nhanh chóng và chính xác.