Theo quy định pháp luật hiện hành hòa giải tranh chấp đất tại UBND được quy định như thế nào?
Khoản 2 Điều 235 Luật Đất đai 2024 quy định Nhà nước khuyến khích các bên tranh chấp đất đai tự hòa giải hoặc hòa giải thông qua hòa giải ở cơ sở. Trường hợp các bên không tự hòa giải được thì gửi đơn đến UBND cấp xã nơi có đất tranh chấp để thực hiện hòa giải.
Đặc biệt, đối với tranh chấp ai là người có quyền sử dụng đất thì hòa giải tại UBND cấp xã là điều kiện bắt buộc trước khi khởi kiện ra Tòa án theo quy định tại Điều 3 Nghị quyết 04/2017/NQ-HĐTP.
Nhiều người thường nhầm rằng cứ có tranh chấp liên quan đến đất là có thể nộp đơn trực tiếp ra Tòa. Tuy nhiên, nếu chưa thực hiện thủ tục hòa giải tranh chấp đất đúng quy định thì Tòa án có thể trả lại đơn khởi kiện. Đây là vấn đề xảy ra rất phổ biến trên thực tế.
Ngoài ra, khoản 4 Điều 235 Luật Đất đai 2024 quy định thời hạn thực hiện hòa giải không quá 30 ngày kể từ ngày nhận được đơn yêu cầu. Trong quá trình hòa giải, UBND cấp xã có trách nhiệm xác minh, thu thập tài liệu, kiểm tra hiện trạng sử dụng đất và tổ chức cuộc họp hòa giải với các bên liên quan.
Có thể thấy, pháp luật hiện nay vẫn ưu tiên giải quyết tranh chấp đất bằng thương lượng và hòa giải trước khi đưa vụ việc ra cơ quan xét xử. Đây là hướng tiếp cận khá hợp lý vì tranh chấp đất đai thường liên quan đến quan hệ gia đình, hàng xóm và quá trình sử dụng đất kéo dài nhiều năm.
Hòa giải tranh chấp đất được thực hiện tại UBND nào sau sáp nhập tỉnh thành?
Sau khi sáp nhập, nhiều xã, phường, thị trấn cũ không còn tồn tại với tên gọi trước đây mà được tổ chức lại thành đơn vị hành chính mới. Điều này dẫn đến việc không ít người dân gặp khó khăn khi xác định nơi nộp hồ sơ hòa giải tranh chấp đất.
Theo nguyên tắc hiện hành, việc hòa giải vẫn được thực hiện tại UBND cấp xã nơi có đất tranh chấp. Tuy nhiên, “UBND cấp xã” lúc này được hiểu là đơn vị hành chính mới sau sáp nhập. Nếu địa phương cũ đã được hợp nhất hoặc đổi tên thì người dân phải nộp hồ sơ tại UBND xã, phường mới đang quản lý địa bàn có thửa đất tranh chấp.
Ví dụ, trước đây đất thuộc xã A của huyện X nhưng sau sáp nhập tỉnh thành và sắp xếp đơn vị hành chính, xã A được nhập vào xã B thì thẩm quyền hòa giải hiện nay thuộc UBND xã B.
Trong thực tế, đây là vấn đề rất dễ nhầm lẫn. Nhiều trường hợp người dân vẫn nộp đơn tại địa chỉ hành chính cũ hoặc xin xác nhận từ cơ quan không còn thẩm quyền, dẫn đến hồ sơ bị hướng dẫn bổ sung nhiều lần.
Ngoài ra, hồ sơ địa chính, bản đồ đất đai và dữ liệu quản lý đất sau sáp nhập cũng có thể được chuyển giao sang cơ quan mới quản lý. Vì vậy, khi thực hiện hòa giải tranh chấp đất, người dân nên kiểm tra chính xác thông tin địa giới hành chính mới để tránh mất thời gian xử lý lại hồ sơ.
Thủ tục hòa giải tranh chấp đất tại UBND xã
Theo Điều 235 Luật Đất đai 2024, người có yêu cầu hòa giải tranh chấp đất cần nộp đơn tại UBND cấp xã nơi có đất tranh chấp. Nội dung đơn cần thể hiện rõ thông tin các bên tranh chấp, nguồn gốc đất, quá trình sử dụng đất và yêu cầu giải quyết.
Sau khi tiếp nhận hồ sơ, UBND cấp xã sẽ tiến hành xác minh nguyên nhân tranh chấp, thu thập giấy tờ liên quan và kiểm tra hiện trạng sử dụng đất thực tế. Trong nhiều trường hợp, cán bộ địa chính sẽ trực tiếp xuống kiểm tra ranh giới đất và làm việc với các bên liên quan.
Tiếp theo, UBND cấp xã tổ chức cuộc họp hòa giải với sự tham gia của:
- Các bên tranh chấp;
- Đại diện UBND cấp xã;
- Cán bộ địa chính;
- Đại diện tổ hòa giải hoặc các tổ chức liên quan nếu cần thiết.
Kết quả hòa giải phải được lập thành biên bản theo khoản 5 Điều 235 Luật Đất đai 2024. Nếu hòa giải thành và có thay đổi ranh giới hoặc người sử dụng đất thì UBND cấp xã gửi biên bản đến cơ quan có thẩm quyền để thực hiện điều chỉnh hồ sơ địa chính.
Nếu hòa giải không thành, người dân có quyền khởi kiện tại Tòa án hoặc yêu cầu cơ quan có thẩm quyền giải quyết theo quy định pháp luật.
Thủ tục hòa giải tranh chấp đất tại UBND xã
Những câu hỏi thường gặp
Không hòa giải tại UBND xã có khởi kiện được không?
Đối với tranh chấp ai là người có quyền sử dụng đất thì hòa giải tại UBND cấp xã là thủ tục bắt buộc theo Điều 235 Luật Đất đai 2024. Nếu chưa hòa giải mà khởi kiện, Tòa án có thể trả lại đơn.
Sau sáp nhập tỉnh thành thì nộp đơn hòa giải ở đâu?
Người dân phải nộp đơn tại UBND cấp xã mới đang quản lý địa bàn nơi có đất tranh chấp. Không áp dụng theo tên đơn vị hành chính cũ trước khi sáp nhập.
Thời gian hòa giải tranh chấp đất là bao lâu?
Khoản 4 Điều 235 Luật Đất đai 2024 quy định thời hạn hòa giải không quá 30 ngày kể từ ngày UBND cấp xã nhận được đơn yêu cầu.
Hòa giải thành có cần ra Tòa nữa không?
Nếu các bên hòa giải thành và tự nguyện thực hiện đầy đủ nội dung đã thỏa thuận thì không cần khởi kiện ra Tòa án. Trường hợp có thay đổi về ranh giới hoặc người sử dụng đất thì cơ quan có thẩm quyền sẽ cập nhật hồ sơ địa chính theo quy định.
Việc thực hiện đúng thủ tục hòa giải tranh chấp đất sau sáp nhập tỉnh thành là vấn đề rất quan trọng để tránh hồ sơ bị trả lại hoặc kéo dài thời gian giải quyết. Đặc biệt từ ngày 01/7/2025, nhiều thay đổi về đơn vị hành chính khiến người dân dễ nhầm lẫn về cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận hồ sơ.
Nếu bạn đang gặp tranh chấp đất đai, chưa rõ nơi nộp hồ sơ hòa giải hoặc cần hỗ trợ chuẩn bị giấy tờ, hãy liên hệ luật sư để được tư vấn cụ thể theo tình trạng thực tế.