Dùng bằng sáng chế hoặc nhãn hiệu để chèn ép doanh nghiệp bạn? Như thế là lạm dụng quyền sở hữu trí tuệ trong cạnh tranh? Hãy cùng Luật Ánh Ngọc tìm hiểu qua bài viết dưới đây nhé.
1. Thế nào là lạm dụng quyền Sở hữu trí tuệ trong cạnh tranh?
Lạm dụng quyền sở hữu trí tuệ trong cạnh tranh là hành vi của chủ thể quyền SHTT vượt quá phạm vi, mục đích bảo hộ, sử dụng vị thế độc quyền quyền SHTT để thực hiện các hành vi hạn chế cạnh tranh, ngăn cản đối thủ tham gia thị trường hoặc chèn ép các đối tác thương mại, cụ thể:
- Luật Sở hữu trí tuệ: Chủ sở hữu được trao quyền hợp pháp về các khía cạnh sở hữu trí tuệ.
- Luật Cạnh tranh: Lạm phát sự độc quyền trong kinh doanh dẫn đến bất bình đẳng trong kinh doanh tự do và lành mạnh.
Điều này được quy định tại Khoản 2 Điều 7 Luật Sở hữu trí tuệ hiện hành (sửa đổi, bổ sung): Việc thực hiện quyền sở hữu trí tuệ không được xâm phạm lợi ích của Nhà nước, lợi ích công cộng, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân và không được vi phạm quy định khác của pháp luật có liên quan. Tổ chức, cá nhân thực hiện quyền sở hữu trí tuệ liên quan đến Quốc kỳ, Quốc huy, Quốc ca nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam không được ngăn chặn, cản trở việc phổ biến, sử dụng Quốc kỳ, Quốc huy, Quốc ca
Nếu chủ sở hữu có hành vi tự bảo vệ chính đáng và dùng văn bằng đó làm phương hại đến thị trường thì sẽ bị xem xét xử lý theo pháp luật cạnh tranh.
>> Xem thêm bài viết: An ninh mạng & bảo hộ quyền Sở hữu trí tuệ: Giải pháp cần lưu ý
2. Các hành vi lạm dụng quyền sở hữu trí tuệ trong cạnh tranh
Lạm dụng quyền sở hữu trí tuệ trong cạnh tranh được biểu hiện qua các hành vi sau:
- Tự ý khởi kiện xâm phạm SHTT một cách thiếu thiện chí: Doanh nghiệp biết rõ văn bằng bảo hộ của mình thiếu tính mới, nhãn hiệu mang tính mô tả chung chung hoặc biết đối thủ không hề vi phạm. Tuy nhiên, họ vẫn cố tình nộp đơn khởi kiện kéo dài, yêu cầu áp dụng các biện pháp khẩn cấp tạm thời như phong tỏa hàng hóa, niêm phong tài sản để chặn đường thu lợi nhuận của đối thủ.
- Từ chối cấp li-xăng các công nghệ thiết yếu: Một doanh nghiệp nắm giữ bằng sáng chế đối với công nghệ nền tảng mà không có giải pháp thay thế trên thị trường (ví dụ: chip viễn thông, chuẩn mã hóa dữ liệu). Họ cố tình từ chối cho các bên khác thuê hoặc mua quyền sử dụng (li-xăng) với mức phí hợp lý, nhằm mục đích cô lập và ngăn chặn hoàn toàn sự xuất hiện của các sản phẩm cạnh tranh mới.
- Đầu cơ bằng sáng chế: Các công ty có hành vi sử dụng thủ đoạt mua lại các bằng sáng chế cũ, lạc hậu từ các công ty phá sản, sau đó gửi thư cảnh báo đồng loạt hoặc rải đơn kiện khắp nơi nhắm vào các Startup, doanh nhằm ép buộc họ phải trả những khoản tiền dàn xếp ngoài tòa án với chi phí cắt cổ.
- Áp đặt người mua mua thêm sản phẩm với điều kiện và chi phí bất hợp lý: Chủ sở hữu quyền SHTT ép buộc người mua quyền sử dụng một công nghệ độc quyền (hoặc một phần mềm độc quyền) phải chấp nhận mua kèm theo các công nghệ phụ trợ, sản phẩm rác khác mà họ không có nhu cầu hoặc đưa ra các điều kiện buộc người mua phải ký kết (như là không được mua hoặc sử dụng sản phẩm tương tự của công ty đối thủ).
3. Luật Ánh Ngọc tư vấn giải pháp phòng vệ và phản tố cho doanh nghiệp
Luật Ánh Ngọc cung cấp các giải pháp thực chiến giúp doanh nghiệp phá bẫy độc quyền:
- Thẩm định pháp lý và yêu cầu hủy bỏ hiệu lực văn bằng đối thủ: Khi doanh nghiệp bị đe dọa khởi kiện vi phạm sáng chế hay nhãn hiệu, Luật Ánh Ngọc sẽ rà soát lại quy trình cấp văn bằng của đối thủ. Nếu chứng minh được nhãn hiệu đó không đủ điều kiện bảo hộ hoặc sáng chế thực chất đã có người làm trước đó (mất tính mới), Luật Ánh Ngọc sẽ đại diện bạn nộp đơn lên Cục SHTT yêu cầu hủy bỏ hiệu lực văn bằng đó.
- Xây dựng hồ sơ khiếu nại hành vi hạn chế cạnh tranh: Trường hợp đối thủ có vị thế độc quyền đang lạm dụng quyền SHTT để chèn ép, ép giá hoặc ngăn cản bạn gia nhập thị trường, Luật Ánh Ngọc tiếp tục thu thập tài liệu số, lập vi bằng để gửi đơn tố cáo lên Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia xử lý hành vi vi phạm Luật Cạnh tranh.
- Thực hiện quy trình yêu cầu li-xăng bắt buộc: Đối với các sáng chế thiết yếu liên quan đến y tế, an ninh, hoặc dân sinh công cộng, nếu chủ sở hữu không chịu chuyển giao quyền sử dụng nhằm trục lợi ép giá, Luật Ánh Ngọc sẽ hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện thủ tục đề nghị cơ quan nhà nước có thẩm quyền ra quyết định bắt buộc chuyển giao quyền sử dụng sáng chế với một mức thù lao hợp lý theo quy định pháp luật.
4. Hành vi lạm dụng quyền sở hữu trí tuệ trong cạnh tranh được xử lý như thế nào?
Theo Điều 27 Luật Cạnh tranh, doanh nghiệp hoặc nhóm doanh nghiệp có vị trí thống lĩnh thị trường bị nghiêm cấm thực hiện hành vi lạm dụng để áp đặt giá, hạn chế sản lượng, hoặc áp đặt các điều kiện thương mại bất lợi cho khách hàng.
Nếu hành vi lạm dụng quyền SHTT nhằm thực hiện các hành vi này bị phát hiện, doanh nghiệp vi phạm có thể chịu các hình thức xử lý theo quy định tại Điều 110, Điều 111 Luật Cạnh tranh 2019: Mức phạt tiền tối đa đối với hành vi vi phạm quy định về lạm dụng vị trí thống lĩnh thị trường, lạm dụng vị trí độc quyền là 10% tổng doanh thu của doanh nghiệp có hành vi vi phạm trên thị trường liên quan trong năm tài chính liền trước năm thực hiện hành vi vi phạm.
Ngoài phạt tiền, doanh nghiệp lạm dụng quyền có thể bị áp dụng các biện pháp:
- Buộc loại bỏ những điều khoản bất hợp lý, ép buộc ra khỏi hợp đồng thương mại/hợp đồng chuyển giao công nghệ.
- Buộc cơ cấu lại doanh nghiệp, chia tách các mảng độc quyền độc lập nhằm khôi phục lại trật tự cạnh tranh lành mạnh trên thị trường.
5. Những lưu ý khi xử lý lạm dụng quyền sở hữu trí tuệ trong cạnh tranh
Khi rơi vào các tranh chấp liên quan đến việc lạm dụng quyền SHTT, các doanh nghiệp lưu ý những điểm sau:
- Không hoang mang khi nhận được thư đe dọa khởi kiện của đối thủ không đồng nghĩa với việc bạn chắc chắn đã vi phạm.
- Lưu trữ lại chứng cứ bảo mật: Nếu đối thủ cáo buộc bạn vi phạm bản quyền phần mềm, mã nguồn hoặc bí mật kinh doanh, hãy rà soát, lưu trữ toàn bộ lịch sử.
- Xử lý truyền thông khéo léo: Bình tĩnh và chủ động công khai, minh bạch tình trạng pháp lý với các đối tác chiến lược tránh làm đối tác nghi ngờ và hoảng sợ.
Doanh nghiệp của bạn đang gặp rắc rối bởi những cáo buộc vi phạm bản quyền vô căn cứ từ đối thủ, hoặc bị ngăn chặn tiếp cận nguồn công nghệ thiết yếu? Hãy liên hệ ngay với Luật Ánh Ngọc ngay hôm nay để nhận được sự tư vấn, đồng hành và bảo vệ vững chắc nhất từ đội ngũ luật sư của chúng tôi.