Quy định mới về thực phẩm hữu cơ

1. Thế nào là thực phẩm hữu cơ?

Trước khi tìm hiểu các quy định mới về thực phẩm hữu cơ, quý bạn đọc cần hiểu rõ khái niệm của loại sản phẩm này. Hiện nay pháp luật không đưa ra giải thích cụ thể cho thuật ngữ này, do vậy, để đưa ra định nghĩa cho cụm từ này, cần dựa trên các quy định liên quan.

Theo khoản 3 Điều 3 Nghị định 109/2018/NĐ-CP, pháp luật đưa ra cách hiểu về sản phẩm nông nghiệp hữu cơ (gọi tắt là sản phẩm hữu cơ) là “thực phẩm, dược liệu (bao gồm thuốc dược liệu, thuốc cổ truyền), mỹ phẩm và sản phẩm khác hoặc giống cây trồng, vật nuôi; thức ăn chăn nuôi, thức ăn thủy sản được sản xuất, chứng nhận và ghi nhãn phù hợp theo quy định tại Nghị định này”. 

Từ quy định trên có thể rút ra khái niệm cơ bản của thực phẩm hữu cơ là thực phẩm được sản xuất, chứng nhận và ghi nhãn phù hợp theo quy định của Nghị định 109/2018/NĐ-CP. 

2. Những quy định mới về thực phẩm hữu cơ đáng chú ý 

Để đảm bảo chất lượng sản phẩm hữu cơ và tạo hành lang pháp lý thống nhất, pháp luật hiện hành đã đặt ra nhiều yêu cầu đối với doanh nghiệp sản xuất, chế biến và kinh doanh thực phẩm hữu cơ. 

2.1. Quy định về nguyên tắc sản xuất thực phẩm hữu cơ 

Theo Điều 4 Nghị định 109/2018/NĐ-CP, pháp luật đã đặt ra những nguyên tắc sản xuất nông nghiệp hữu cơ nói chung và sản xuất thực phẩm hữu cơ nói riêng. Cụ thể:

• Quản lý các tài nguyên (bao gồm đất, nước, không khí) theo nguyên tắc hệ thống và sinh thái trong tầm nhìn dài hạn.
• Không dùng các vật tư là chất hóa học tổng hợp trong tất cả các giai đoạn của chuỗi sản xuất, tránh trường hợp con người và môi trường tiếp xúc với các hóa chất độc hại, giảm thiểu ô nhiễm ở nơi sản xuất và môi trường chung quanh. 
• Không sử dụng công nghệ biến đổi gen, phóng xạ và công nghệ khác có hại cho sản xuất hữu cơ.
• Đối xử với thực vật một cách có trách nhiệm và nâng cao sức khỏe tự nhiên của chúng.
• Sản phẩm hữu cơ phải được bên thứ ba chứng nhận theo tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) về nông nghiệp hữu cơ hoặc tiêu chuẩn quốc tế, tiêu chuẩn khu vực, tiêu chuẩn nước ngoài được áp dụng trong sản xuất sản phẩm hữu cơ. 

Đây là những “kim chỉ nam” mà các doanh nghiệp, cá nhân phải tuân thủ xuyên suốt quá trình sản xuất, kinh doanh thực phẩm hữu cơ. 

2.2. Quy định về chứng nhận thực phẩm hữu cơ 

Tham khảo quy định tại khoản 5 Điều 3 Nghị định 109/2018/NĐ-CP, có thể hiểu chứng nhận thực phẩm hữu cơ là hoạt động đánh giá và xác nhận sản phẩm được sản xuất phù hợp với tiêu chuẩn nông nghiệp hữu cơ do tổ chức chứng nhận (bên thứ ba) thực hiện. 

Theo đó, Điều 5 Nghị định 109/2018/NĐ-CP quy định về vấn đề này như sau:

• TCVN về nông nghiệp hữu cơ được xây dựng, công bố và áp dụng theo quy định của pháp luật về tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật.
• Trường hợp sản xuất để xuất khẩu: Cơ sở sản xuất áp dụng tiêu chuẩn theo thỏa thuận, hợp đồng với tổ chức nhập khẩu.
• Trường hợp sản xuất hoặc nhập khẩu để tiêu thụ trong nước: Cơ sở có thể áp dụng tiêu chuẩn mà Việt Nam là thành viên hoặc có thỏa thuận thừa nhận lẫn nhau hoặc tiêu chuẩn nước ngoài được chấp thuận áp dụng tại Việt Nam. 

Và để pháp luật quốc tế và pháp luật Việt Nam có sự giao thoa, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn sẽ chủ trì, phối hợp với Bộ Y tế, Bộ Công Thương, các bộ, cơ quan liên quan đánh giá và công bố danh sách các tiêu chuẩn quốc tế, tiêu chuẩn khu vực, tiêu chuẩn nước ngoài hài hòa với tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) được áp dụng tại Việt Nam. 

2.3. Quy định về ghi nhãn thực phẩm hữu cơ 

Điều 11 Nghị định 109/2018/NĐ-CP quy định về việc ghi nhãn sản phẩm hữu cơ như sau:

• Việc sử dụng cụm từ “100% hữu cơ”, “hữu cơ” hoặc “sản xuất từ thành phần hữu cơ” kèm theo tỷ lệ các thành phần cấu tạo trên nhãn sản phẩm hữu cơ theo quy định tại tiêu chuẩn nông nghiệp hữu cơ.
• Sản phẩm hữu cơ sản xuất tại Việt Nam phải ghi rõ mã số giấy chứng nhận, ngày cấp, tên đầy đủ hoặc tên viết tắt, mã số của tổ chức chứng nhận.
• Sản phẩm hữu cơ nhập khẩu có nhãn không đáp ứng đầy đủ quy định tại Nghị định này thì phải có nhãn phụ theo quy định.
• Khuyến khích sử dụng mã số, mã vạch, gắn “Nhãn xanh Việt Nam”, nhãn sinh thái trên nhãn sản phẩm hữu cơ theo quy định pháp luật. 

Đồng thời, với sản phẩm “100% hữu cơ” và sản phẩm “hữu cơ” có ít nhất 95% thành phần hữu cơ được chứng nhận phù hợp TCVN về nông nghiệp hữu cơ được mang lô gô sản phẩm hữu cơ Việt Nam. Lô gô của cơ sở được sử dụng đồng thời với lô gô hữu cơ Việt Nam.

>>>> Xem thêm: Điều kiện pháp lý thực phẩm chức năng

2.4. Chính sách khuyến khích phát triển thực phẩm hữu cơ 

Để hỗ trợ các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm hữu cơ, Nhà nước đã đặt ra nhiều chính sách khuyến khích họ phát triển. Cụ thể: 

• Ưu tiên kinh phí khoa học, khuyến nông để thực hiện đề tài nghiên cứu, dự án khuyến nông, đặc biệt về giống kháng sâu bệnh, phân bón hữu cơ, thuốc bảo vệ thực vật sinh học, thuốc thú y thảo mộc. 
• Được ưu tiên hưởng các chính sách khuyến khích đầu tư đối với nông nghiệp, nông thôn đã được ban hành như chính sách hỗ trợ gắn Nhãn xanh Việt Nam, hỗ trợ cơ sở thân thiện với môi trường,... 

Tuy nhiên, trong cùng thời điểm và mục tiêu, cơ sở chỉ được lựa chọn 01 chính sách khuyến khích đầu tư đối với nông nghiệp, nông thôn phù hợp nhất.

3. Kinh nghiệm tuân thủ quy định mới về thực phẩm hữu cơ

Việc đáp ứng đầy đủ các quy định không chỉ giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro pháp lý mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường. Hiểu được điều này, Luật Ánh Ngọc đã tổng hợp một số kinh nghiệm giúp nhà sản xuất, kinh doanh tuân thủ quy định mới về thực phẩm hữu cơ như sau:

• Rà soát toàn bộ quy trình sản xuất: Doanh nghiệp nên đánh giá lại toàn bộ quy trình từ vùng nguyên liệu, giống cây trồng, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật đến quy trình thu hoạch, bảo quản và chế biến để chủ động điều chỉnh theo quy định. 
• Chủ động cập nhật quy định pháp luật: Các tiêu chuẩn kỹ thuật và quy định liên quan đến thực phẩm hữu cơ có thể được sửa đổi, bổ sung theo từng giai đoạn. Vì vậy, doanh nghiệp cần thường xuyên theo dõi văn bản pháp luật mới để kịp thời điều chỉnh hoạt động sản xuất, kinh doanh. 
• Tham khảo ý kiến từ chuyên gia: Đối với những doanh nghiệp mới triển khai sản xuất, kinh doanh thực phẩm hữu cơ thì việc sử dụng dịch vụ tại các đơn vị pháp lý là biện pháp giúp tiết kiệm thời gian và công sức. 

Trên đây chỉ là một vài kinh nghiệm rút ra từ thực tiễn mà Luật Ánh Ngọc tổng hợp, trên thực tế, quý bạn đọc có thể tham khảo và áp dụng phù hợp với cơ sở của mình. 

>>>> Xem thêm: Điều kiện An toàn thực phẩm với thức ăn đường phố

4. Dịch vụ tư vấn quy định mới về thực phẩm hữu cơ của Luật Ánh Ngọc 

Là đơn vị có kinh nghiệm trong lĩnh vực tư vấn pháp lý , Luật Ánh Ngọc cung cấp dịch vụ tư vấn toàn diện liên quan đến quy định mới về thực phẩm hữu cơ với những công việc sau:

• Hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng hệ thống quản lý phù hợp với quy định pháp luật hiện hành. 
• Hỗ trợ làm việc với cơ quan nhà nước và tổ chức chứng nhận. 
• Tư vấn ghi nhãn sản phẩm. 
• Cập nhật các thay đổi của pháp luật liên quan.  

Việc nắm vững và tuân thủ quy định mới về thực phẩm hữu cơ góp phần giúp doanh nghiệp nâng cao uy tín thương hiệu, mở rộng cơ hội hợp tác và phát triển bền vững. Trường hợp có thắc mắc liên quan tới vấn đề này, quý khách hàng có thể liên hệ với Luật Ánh Ngọc để được giải đáp.