Sản phẩm thời trang của bạn bị đạo nhái thiết kế? Làm thế nào để biến chất xám thời trang thành tài sản pháp lý được bảo hộ? Xem ngay giải pháp bảo hộ sở hữu trí tuệ thời trang và quy trình phản tố từ Luật Ánh Ngọc nhé.
1. Quy định pháp lý bảo hộ sản phẩm thời trang
Trong Luật SHTT Việt Nam, một sản phẩm thời trang hoàn chỉnh được bảo hộ bởi 03 quyền như sau: Quyền tác giả, Kiểu dáng công nghiệp và Nhãn hiệu.
- Đầu tiên, Quyền tác giả: Bảo hộ họa tiết và bản vẽ phác thảo
- Căn cứ Điểm g Khoản 1 Điều 14 Luật Sở hữu trí tuệ hiện hành, các bản vẽ phác thảo trên giấy/máy tính hoặc các họa tiết in, thêu độc quyền trên vải được bảo hộ dưới hình thức Tác phẩm mỹ thuật ứng dụng.
- Đặc điểm: Được xác lập quyền ngay khi tác phẩm được định hình dưới một hình thức vật chất nhất định (theo Khoản 1 Điều 6 Luật SHTT), không bắt buộc phải cấp văn bằng.
Ví dụ: Thương hiệu thời trang A tự vẽ một họa tiết hoa cách điệu bằng rồi in hàng loạt lên áo. Họa tiết hoa đó có quyền tác giả kể từ ngày hoàn thành bản vẽ.
- Thứ hai, Kiểu dáng công nghiệp: Bảo hộ phom dáng độc bản
Căn cứ Khoản 13 Điều 4 Luật SHTT, kiểu dáng công nghiệp là hình dáng bên ngoài của sản phẩm được thể hiện bằng hình khối, đường nét, màu sắc hoặc sự phối hợp những yếu tố này. Trong thời trang, đây chính là phom dáng độc đáo của trang phục, cấu trúc của một chiếc túi xách hay đường nét của một đôi giày.
Đặc điểm: Khác với quyền tác giả, để có quyền sở hữu độc quyền đối với phom dáng sản phẩm, doanh nghiệp bắt buộc phải nộp đơn đăng ký và được Cục Sở hữu trí tuệ cấp Bằng độc quyền kiểu dáng công nghiệp (Khoản 3 Điều 6 Luật SHTT). Sản phẩm phải đáp ứng đủ 3 tiêu chí: Tính mới, tính sáng tạo và khả năng áp dụng công nghiệp.
- Thứ ba, Nhãn hiệu: Bảo hộ tên gọi, Logo và dấu hiệu nhận diện
Căn cứ Khoản 16 Điều 4 Luật SHTT, nhãn hiệu là dấu hiệu dùng để phân biệt hàng hóa, dịch vụ của các tổ chức, cá nhân khác nhau.
-
- Đặc điểm: Nhãn hiệu bảo vệ thương hiệu không bị đối thủ làm giả mạo nhãn mác dán lên quần áo rẻ tiền.
- Ví dụ: Bao gồm tên thương hiệu nổi tiếng (như Chanel, Gucci) hoặc logo độc quyền bằng chữ, hình vẽ của Nike, Adidas,...
2. Thực trạng của việc đạo nhái sản phẩm thời trang
Vấn nạn đạo nhái thiết kế trong ngành thời trang hiện nay tại Việt Nam diễn ra vô cùng phức tạp và tinh vi với hai hình thức phổ biến:
- Đạo nhái công khai: Sao chép 100% từ phom dáng, họa tiết đến giả mạo cả logo, nhãn mác của các thương hiệu nổi tiếng hoặc các Local Brand có tiếng để bán với giá siêu rẻ trên các sàn thương mại điện tử:
- Đạo nhái có biến tấu: Các xưởng may hoặc hãng thời trang nhanh giữ lại 80% phom dáng cốt lõi độc đáo của nhà thiết kế gốc nhưng thay đổi nhẹ các chi tiết phụ như đổi màu cúc áo, thay đổi chất liệu vải từ lụa sang polyester, cắt bớt một phần thiết kế rồi tuyên bố đó là sản phẩm lấy cảm hứng từ xu hướng.
Ví dụ: Một thương hiệu Local Brand tại TP.HCM ra mắt mẫu váy cưới ngắn đính đá thủ công rất hot. Chỉ vài ngày sau đó, trên các hội nhóm sỉ quần áo đã xuất hiện mẫu váy giống hệt form dáng nhưng đá đính bằng keo nhựa, bán với giá bằng 1/10 giá gốc, làm tổn hại nghiêm trọng đến doanh thu và định vị thương hiệu của hãng.
>> Xem thêm bài viết: Đăng ký sở hữu trí tuệ cho doanh nghiệp
3. Nếu chưa đăng ký Kiểu dáng công nghiệp mà bị đối thủ nhái lại bán tràn lan, có kiện được không?
Không thể khởi kiện đối thủ vi phạm quyền đối với Kiểu dáng công nghiệp vì chưa có Bằng độc quyền. Tuy nhiên, vẫn có thể bảo vệ quyền lợi bằng 02 phương án pháp lý sau:
- Phương án 1: Khởi kiện hoặc xử lý dựa trên Quyền tác giả
Nếu bạn còn lưu giữ các bản vẽ phác thảo tay, file thiết kế đồ họa gốc trên máy tính có ghi nhận ngày tháng tạo lập rõ ràng (trước thời điểm đối thủ mở bán), bạn có quyền khẳng định đối thủ đã xâm phạm quyền tác giả đối với tác phẩm Mỹ thuật ứng dụng (Điều 14 Luật SHTT). Hành vi tự ý sao chép bản vẽ để cắt may thương mại mà không xin phép tác giả là hành vi vi phạm pháp luật.
- Phương án 2: Xử lý theo góc độ Cạnh tranh không lành mạnh
Căn cứ Điểm b Khoản 1 Điều 130 Luật SHTT, hành vi: “Sử dụng chỉ dẫn thương mại gây nhầm lẫn về chủ thể kinh doanh, hoạt động kinh doanh, nguồn gốc thương mại của hàng hóa, dịch vụ” là hành vi cạnh tranh không lành mạnh.
Nếu đối thủ không chỉ nhái váy mà còn lấy luôn hình ảnh do người mẫu của bạn chụp, hoặc cố tình chạy quảng cáo gây nhầm lẫn rằng shop của họ là đại lý/chi nhánh của bạn, bạn hoàn toàn có quyền lập hồ sơ yêu cầu cơ quan Quản lý thị trường hoặc Thanh tra Bộ Khoa học và Công nghệ can thiệp xử phạt.
4. Quy trình đăng ký bảo hộ bản quyền trong thời trang và thiết kế
Các bước thực hiện thủ tục đăng ký bảo hộ bản quyền trong thời trang và thiết kế:
Quy trình 1: Đăng ký Quyền tác giả (Cho bản vẽ, họa tiết)
- Hồ sơ: Tờ khai đăng ký; 02 bản mẫu tác phẩm (bản in phác thảo hoặc file chứa họa tiết); Giấy cam đoan của nhà thiết kế; Giấy ủy quyền (nếu thông qua Luật Ánh Ngọc).
- Cơ quan tiếp nhận: Cục Bản quyền tác giả.
- Thời gian: Khoảng 15 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ.
Quy trình 2: Đăng ký Kiểu dáng công nghiệp (Cho phom dáng sản phẩm)
- Hồ sơ: Tờ khai đăng ký; Bộ ảnh chụp hoặc bản vẽ kỹ thuật thể hiện đầy đủ các góc nhìn của trang phục/phụ kiện (trước, sau, trái, phải, trên, dưới); Bản mô tả kiểu dáng công nghiệp.
- Cơ quan tiếp nhận: Cục Sở hữu trí tuệ.
- Thời gian: Gồm 3 giai đoạn:
- Thẩm định hình thức (01 tháng);
- Công bố đơn (02 tháng);
- Thẩm định nội dung để cấp bằng (07 - 09 tháng).
5. Dịch vụ đăng ký bảo hộ sở hữu trí tuệ trong thời trang của Luật Ánh Ngọc
Nếu doanh nghiệp tự thực hiện các thủ tục SHTT, doanh nghiệp rất dễ bị từ chối đơn do sai sót kỹ thuật (như chụp ảnh kiểu dáng sai quy cách, phân nhóm nhãn hiệu không tối ưu). Luật Ánh Ngọc cung cấp gói giải pháp pháp lý dành cho ngành thời trang gồm:
- Tư vấn bảo hộ toàn diện: Phân loại cấu phần sản phẩm nào nên đăng ký bản quyền tác giả (nhanh, chi phí thấp) và cấu phần nào bắt buộc phải nộp đơn kiểu dáng công nghiệp.
- Xử lý kỹ thuật hình ảnh/bản vẽ: Tư vấn doanh nghiệp dựng bộ ảnh chụp, bản vẽ kỹ thuật kiểu dáng trang phục đạt chuẩn của Cục SHTT để hồ sơ duyệt nhanh nhất.
- Thực thi quyền, xử lý shop đạo nhái: Đại diện doanh nghiệp gửi Thư cảnh báo pháp lý buộc các shop online gỡ bỏ hàng nhái và làm việc với các sàn TMĐT để khóa sản phẩm vi phạm dựa trên cơ sở pháp lý vững chắc.
Đừng để chất xám của thương hiệu bị khai thác miễn phí. Hãy liên hệ ngay với Luật Ánh Ngọc hôm nay để thiết lập bộ áo giáp pháp lý vững chắc nhất cho thương hiệu của bạn!
