1. Thế nào là AI?
Để trả lời cho vấn đề bảo hộ bản quyền của AI, đầu tiên, quý bạn đọc cần hiểu rõ thế nào là AI theo pháp luật hiện hành.
Khoản 1 Điều 3 Luật Trí tuệ nhân tạo năm 2025 có quy định rõ “trí tuệ nhân tạo là việc thực hiện bằng điện tử các năng lực trí tuệ của con người, bao gồm học tập, suy luận, nhận thức, phán đoán và hiểu ngôn ngữ tự nhiên”.
Việc nắm được thuật ngữ và định nghĩa pháp lý của AI sẽ giúp các tổ chức, cá nhân muốn tìm hiểu các vấn đề liên quan tiết kiệm hơn thời gian trong quá trình tìm kiếm quy định pháp luật.
>>>> Xem thêm: Vì sao cần bảo hộ tài sản trí tuệ? Đặc trưng khác với tài sản hữu hình
2. Điều kiện để được bảo hộ bản quyền
Sau khi làm rõ khái niệm của AI, bước tiếp theo cần tìm hiểu là điều kiện để được bảo hộ bản quyền theo quy định hiện hành. Theo đó, căn cứ khoản 2 Điều 3 và Điều 12a, Điều 13 Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005, sửa đổi bổ sung năm 2022 thì điều kiện đăng ký bảo hộ bản quyền tại Việt Nam bao gồm:
- Về chủ thể: Là người trực tiếp sáng tạo ra tác phẩm và chủ sở hữu quyền tác giả như tổ chức, cá nhân Việt Nam; tổ chức, cá nhân nước ngoài có tác phẩm được công bố lần đầu tiên tại Việt Nam mà chưa được công bố ở bất kỳ nước nào…..
- Về tính sáng tạo: Tác phẩm được tạo ra phải có tính sáng tạo.
- Về đối tượng bảo hộ: Được thể hiện dưới một trong các loại hình được nêu rõ tại Điều 14 Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005 như tác phẩm âm nhạc, tác phẩm báo chí,... và không thuộc đối tượng không được bảo hộ quyền tác giả tại Điều 15 như tin tức thời sự thuần túy,...
Như vậy, để được bảo hộ bản quyền cần đáp ứng đủ cả 3 điều kiện về chủ thể, về tính sáng tạo và về đối tượng bảo hộ.
3. AI tạo nội dung có được bảo hộ bản quyền không?
Câu trả lời là Không. Hiện nay pháp luật Việt Nam không ghi nhận việc bảo hộ bản quyền với những nội dung do AI bởi điều này không đáp ứng các điều kiện tối thiểu để đăng ký bản quyền, cụ thể:
- Về chủ thể: AI là sản phẩm trí tuệ nhân tạo do con người tạo ra nên không đáp ứng điều kiện về chủ thể là “con người” do pháp luật đề ra.
- Về tính sáng tạo: nội dung do AI tạo ra thường được hình thành dựa trên quá trình học dữ liệu từ hàng triệu tác phẩm có sẵn trên Internet. Vì vậy, nhiều trường hợp AI có thể tạo ra sản phẩm mang tính sao chép, mô phỏng hoặc phái sinh từ các tác phẩm đã tồn tại. Điều này không đáp ứng yêu cầu về tính sáng tạo của sản phẩm khi đăng ký bản quyền. Chỉ khi con người có đóng góp đáng kể và mang tính quyết định (xây dựng prompt sáng tạo, cung cấp dữ liệu đầu vào đặc thù, lựa chọn, chỉnh sửa, hoàn thiện kết quả…) thì phần đóng góp đó mới có thể được bảo hộ.
Tóm lại, nội dung hoàn toàn do AI tạo ra không được bảo hộ bản quyền tại Việt Nam. Ngược lại, tác phẩm do con người sử dụng AI hỗ trợ có thể được bảo hộ nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện tại Điều 5a Nghị định 134/2026/NĐ-CP (con người đóng góp sáng tạo quyết định, chịu trách nhiệm pháp lý, không xâm phạm quyền của bên thứ ba).
Gọi ngay
4. Kinh nghiệm cho doanh nghiệp sử dụng AI tạo nội dung trong bảo hộ bản quyền
Trong bối cảnh AI được ứng dụng ngày càng phổ biến vào hoạt động marketing, truyền thông và sản xuất nội dung số, nhiều doanh nghiệp đang đau đầu với vấn đề bảo hộ bản quyền cho các nội dung sử dụng AI. Hiểu được điều này, Luật Ánh Ngọc đã tổng hợp một số kinh nghiệm mà doanh nghiệp có thể tham khảo:
- Xem AI là công cụ: Doanh nghiệp nên xem AI là công cụ hỗ trợ thay vì thay thế hoàn toàn con người trong quá trình sáng tạo nội dung (như sử dụng phần mềm chỉnh ảnh để chỉnh sửa poster,...).
- Lưu lại quá trình sáng tạo tác phẩm: Việc lưu trữ prompt, bản nháp, lịch sử chỉnh sửa và quá trình biên tập sẽ giúp doanh nghiệp chứng minh phần đóng góp sáng tạo của con người.
- Chủ động đăng ký quyền tác giả đối với phần sáng tạo của con người: Đối với các sản phẩm có giá trị thương mại cao như bộ nhận diện thương hiệu,... doanh nghiệp nên thực hiện thủ tục đăng ký quyền tác giả cho phần nội dung do con người trực tiếp sáng tạo và hoàn thiện.
Tóm lại, bản chất của bảo hộ bản quyền là bảo hộ “sáng tạo của con người” nên để đăng ký quyền tác giả thì doanh nghiệp cần đảm bảo AI chỉ đóng vai trò là công cụ trong quá trình làm việc, chứ không phải chủ thể tạo nội dung.
Bài viết trên đây đã trả lời cho câu hỏi AI tạo nội dung có được bảo hộ bản quyền không? là không. Trường hợp có thắc mắc liên quan tới vấn đề này, quý khách hàng có thể liên hệ với Luật Ánh Ngọc để được giải đáp.
