Trách nhiệm pháp lý của bếp ăn tập thể

Bếp ăn tập thể có trách nhiệm pháp lý như thế nào? Quy định ra sao? Chi tiết mức phạt hành chính, bồi thường của bếp ăn tập thể khi có vi phạm xảy ra. Dưới đây là bài viết sẽ đưa ra các giải pháp pháp lý an toàn từ Luật Ánh Ngọc

1. Định nghĩa bếp ăn tập thể 

Bếp ăn tập thể có thể hiểu là cơ sở chế biến, nấu ăn và phục vụ thức ăn cho một tập thể nhiều người cùng ăn tại chỗ hoặc cung cấp suất ăn cho đơn vị khác (tùy vào quy mô mà bếp ăn tập thể có thể phục vụ số lượng ít hay nhiều). 

Ví dụ: Công ty TNHH A tọa tại khu công nghiệp sẽ có bữa ăn trưa, họ bố trí lập bếp ăn tập thể với quy mô phục vụ thức ăn tại chỗ cho 300 người và bếp ăn cần đảm bảo đầy đủ điều kiện về an toàn thực phẩm. 

Bếp ăn tập thể được chia thành:

• Bếp ăn tại các nhà máy, xí nghiệp, cơ sở sản xuất trong và ngoài khu công nghiệp;
• Bếp ăn, nhà ăn bán trú, nội trú tại các trường học;
• Bếp ăn tại các bệnh viện, cơ sở y tế;
• Bếp ăn tại các cơ quan hành chính, đơn vị lực lượng vũ trang;
• Cơ sở cung cấp suất ăn công nghiệp.

Lưu ý: Bếp ăn tập thể không có đăng ký ngành nghề kinh doanh thực phẩm sẽ không thuộc diện cấp Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm (điểm h Điều 12 Nghị định 15/2018/NĐ-CP).

2. Các điều kiện ATTP bắt buộc đối với bếp ăn tập thể

Bếp ăn tập thể phải tuân thủ các điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm được quy định tại Điều 30 Luật An toàn thực phẩm 2010 và Nghị định 15/2018/NĐ-CP:

• Khu vực bếp ăn phải được bố trí rộng rãi, có vị trí dẫn khí gas, thoát nước đảm bảo an toàn môi trường;
• Dụng cụ, thiết bị chế biến phải sạch sẽ, bảo quản riêng biệt cho thức ăn sống trước và sau khi chế biến;
• Sử dụng nguồn nước và nguồn thực phẩm đầu vào đạt tiêu chuẩn/ quy chuẩn;
• Thực hiện nghiêm quy trình kiểm tra 03 bước;
• Thực hiện lưu mẫu thức ăn hằng ngày.

Lưu ý: Các nguồn thức ăn, nước uống, sổ sách kiểm tra 03 bước và lưu mẫu cần được thể hiện rõ trên giấy và lưu thành hồ sơ lưu trữ. 

>> Xem thêm bài viết: Mức phạt vi phạm an toàn thực phẩm (ATTP) năm 2026

3. Trách nhiệm pháp lý của bếp ăn tập thể khi xảy ra vi phạm

Khi vi phạm các quy định về ATTP hoặc ngộ độc thực phẩm xảy ra, các chủ thể (bao gồm quản lý và nhân viên bếp) phải chịu các mức xử phạt sau:

• Xử phạt vi phạm hành chính (Nghị định 115/2018/NĐ-CP):
• Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng (đối với tổ chức) đối với hành vi không thực hiện hoặc thực hiện không đúng quy định về lưu mẫu thức ăn, kiểm thực 3 bước (khoản 2 Điều 15).
• Phạt tiền từ 7.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng đối với hành vi sử dụng người trực tiếp chế biến không có Giấy khám sức khỏe hoặc không được tập huấn kiến thức ATTP.
• Phạt tiền từ 1 đến 2 lần tổng giá trị thực phẩm vi phạm đối với hành vi sử dụng nguyên liệu hết hạn, không rõ nguồn gốc xuất xứ.
• Ngoài mức phạt hành chính, bếp ăn tập thể sẽ bị đình chỉ hoạt động lên đến 12 tháng (tùy vào mức độ vi phạm thì cơ quan giải quyết, cơ quan thanh tra sẽ có mức thời gian áp dụng).

• Bồi thường thiệt hại dân sự cho người bị ngộ độc (Điều 584 và Điều 590 Bộ luật Dân sự 2015):
• Bếp ăn/Doanh nghiệp có lỗi phải bồi thường toàn bộ chi phí hợp lý cho việc cứu chữa, bồi dưỡng, phục hồi sức khỏe cho các nạn nhân bị ngộ độc.
• Bồi thường thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút của người bị ngộ độc trong thời gian điều trị.
• Bồi thường tổn thất về tinh thần cho người bị thiệt hại theo thỏa thuận hoặc theo mức tối đa do luật định.

• Truy cứu trách nhiệm hình sự (Điều 317 Bộ luật Hình sự 2015): Mức phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 01 năm đến 20 năm tùy thuộc vào số lượng người bị ảnh hưởng và hậu quả thiệt hại thực tế.

4. Doanh nghiệp/ Trường học cần làm gì để phòng ngừa rủi ro pháp lý bếp ăn tập thể?

Để loại bỏ các nguy cơ bị xử phạt, Ban quản lý doanh nghiệp và Ban giám hiệu trường học cần chủ động triển khai các biện pháp sau:

• Kiểm tra và ký kết Hợp đồng dịch vụ chặt chẽ, như là: Rà soát và bổ sung các điều khoản chi tiết về phân định trách nhiệm bồi thường thiệt hại, phạt vi phạm hợp đồng và trách nhiệm làm việc với cơ quan thanh tra khi xảy ra sự cố ATTP vào Hợp đồng thầu suất ăn;
• Thực hiện và đảm bảo toàn bộ nhân viên bếp có hồ sơ sức khỏe và chứng chỉ tập huấn;
• Làm kiểm thực 03 bước và lưu mẫu thức ăn hằng ngày;
• Ban quản lý phải kiểm tra định kỳ điều kiện vệ sinh bếp ăn, nguồn gốc hóa đơn nguyên liệu nhập vào hàng ngày.

5. Dịch vụ tư vấn và thẩm định an toàn pháp lý bếp ăn tập thể tại Luật Ánh Ngọc

Nhằm đảm bảo các doanh nghiệp đưa bếp ăn tập thể hoạt động an toàn và đảm bảo tính pháp luật. Luật Ánh Ngọc sẽ thực hiện các công việc sau: 

• Khảo sát cơ sở, kiểm tra hồ sơ pháp lý đầu vào, quy trình lưu mẫu và chỉ ra các rủi ro bị phạt trước khi đoàn thanh tra làm việc;
• Hướng dẫn hoàn thiện cơ sở vật chất, soạn thảo hồ sơ và đại diện thực hiện thủ tục xin cấp Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện ATTP cho bếp ăn tập thể (trừ các doanh nghiệp có bếp ăn tập thể nhưng không có đăng ký ngành nghề kinh doanh thực phẩm);
• Soạn thảo Hợp đồng nguyên tắc đối với bên cung cấp đầu vào thức ăn;
• Tham gia hỗ trợ doanh nghiệp giải trình, làm việc với cơ quan quản lý thị trường khi xảy ra vụ việc ngộ độc thực phẩm (nếu có).

6. Các câu hỏi thường gặp 

6.1. Bếp ăn tập thể tự nấu cho nhân viên công ty (không bán ra ngoài) có cần Giấy chứng nhận ATTP không?

Có. Căn cứ Khoản 1 Điều 11 và Điều 12 Nghị định 15/2018/NĐ-CP, bếp ăn tập thể không thuộc diện được miễn Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm vẫn phải làm thủ tục xin cấp Giấy chứng nhận ATTP theo quy định.

6.2. Khi xảy ra ngộ độc thực phẩm tại bếp ăn tập thể, ai là người phải nộp tiền phạt hành chính?

Khi có ngộ độc thực phẩm tại bếp ăn tập thể xảy ra, cơ quan chức năng sẽ căn cứ vào một trong các trường hợp sau:

• Trường hợp doanh nghiệp tự vận hành bếp thì doanh nghiệp/ người trực tiếp nấu bếp sẽ chịu tất cả các mức phạt theo quy định.
• Trường hợp thuê đơn vị thầu suất ăn thì đơn vị thầu sẽ chịu trách nghiệm. Tuy nhiên, nghĩa vụ bồi thường dân sự cho người lao động sẽ tiếp tục được giải quyết theo thỏa thuận trong Hợp đồng dịch vụ giữa Doanh nghiệp và Bên thầu.

6.3. Bếp ăn tập thể tại doanh nghiệp vi phạm ATTP thì Ban quản lý có bị liên đới trách nhiệm không?

Có. Ban quản lý/ Người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp vẫn phải chịu trách nhiệm liên đới bởi họ có trách nhiệm quản lý chung đối với hoạt động diễn ra tại bếp ăn ở doanh nghiệp của mình. 

Nếu doanh nghiệp, nhà trường đang gặp khó khăn trong thủ tục xin giấy phép ATTP hoặc cần thẩm định quy trình vận hành bếp ăn tập thể, hãy liên hệ ngay với Luật Ánh Ngọc để được đội ngũ Luật sư hỗ trợ tư vấn chính xác với chi phí hợp lý.