Khi nào phải thành lập doanh nghiệp?
Theo Luật Doanh nghiệp 2020, sửa đổi bổ sung 2025 và Nghị định 168/2025/NĐ-CP về đăng ký doanh nghiệp, pháp luật Việt Nam thừa nhận nhiều hình thức kinh doanh khác nhau. Tuy nhiên, có những trường hợp bắt buộc phải thành lập doanh nghiệp, nếu không sẽ bị coi là kinh doanh trái phép.
Thứ nhất, kinh doanh có tổ chức, hoạt động thường xuyên và vì mục đích sinh lợi.
Khoản 1 Điều 3 Luật Doanh nghiệp xác định doanh nghiệp là tổ chức có tên riêng, tài sản, trụ sở, được thành lập để kinh doanh. Nếu cá nhân hoặc nhóm người kinh doanh liên tục, có quy trình rõ ràng, có nhân sự, có doanh thu ổn định thì bản chất đã là hoạt động doanh nghiệp, không còn là giao dịch dân sự đơn lẻ.
Thứ hai, kinh doanh ngành nghề không được phép đăng ký hộ kinh doanh.
Một số ngành nghề cần phải có giấy phép con/chứng chỉ hành nghề, đăng ký theo mã ngành cấp 4 và diễn giải chi tiết phù hợp, tuân thủ Luật Doanh nghiệp 2020 thì mới được phép kinh doanh. Trong trường hợp này, để đáp ứng đầy đủ những điều kiện nêu trên, người khởi sự kinh doanh bắt buộc phải thành lập doanh nghiệp.
Các ngành nghề phổ biến bắt buộc thành lập doanh nghiệp (có điều kiện):
- Dịch vụ in ấn: Dịch vụ in ấn, xuất bản;
- Bất động sản: Kinh doanh bất động sản, dịch vụ môi giới, định giá;
- Bảo vệ: Dịch vụ bảo vệ chuyên nghiệp (cần có giấy phép của Công an);
- Tài chính/Ngân hàng: Chứng khoán, bảo hiểm, xếp hạng tín nhiệm, kinh doanh xổ số;
- Y tế: Sản xuất đồ uống không cồn (Sở Y Tế), dịch vụ khám chữa bệnh;
- Dịch vụ việc làm/Lao động: Môi giới, tư vấn, giới thiệu việc làm, cho thuê lại lao động (Mã ngành 7810, 7830, 7820);
- Cầm đồ: Dịch vụ cầm đồ (Mã ngành 6492);
- Giáo dục: Các cơ sở giáo dục, đào tạo;
- Vận tải: Vận tải hành khách, hàng hóa.
Kinh doanh có điều kiện khác: Rượu, bia, thuốc lá; kinh doanh vũ trường, karaoke; dịch vụ đòi nợ thuê.
Thứ ba, có nhu cầu xuất hóa đơn, ký hợp đồng giá trị lớn.
Pháp luật thuế và thực tiễn giao dịch đều cho thấy: đối tác, khách hàng, ngân hàng thường chỉ chấp nhận làm việc với doanh nghiệp. Nếu hoạt động kinh doanh thường xuyên phát sinh hợp đồng lớn, cần xuất hóa đơn VAT, mở tài khoản công ty thì khi ấy nên thành lập doanh nghiệp.
Xem thêm: Khi nào nên thành lập công ty tại Thanh Hóa.
02 lưu ý quan trọng khi đăng ký thành lập doanh nghiệp
Chuẩn bị thủ tục ban đầu trước khi mở công ty
Trước khi nộp hồ sơ, người thành lập cần xác định rõ loại hình doanh nghiệp, ngành nghề kinh doanh và vốn điều lệ. Theo Luật Doanh nghiệp, mỗi loại hình doanh nghiệp dẫn đến mức độ chịu trách nhiệm khác nhau. Chọn sai loại hình có thể khiến cá nhân phải chịu rủi ro tài sản ngoài mong muốn.
Ngoài ra, địa chỉ trụ sở phải hợp pháp, không dùng căn hộ chung cư chỉ để ở. Đây là lỗi rất phổ biến khiến hồ sơ bị trả lại hoặc doanh nghiệp bị kiểm tra sau thành lập.
a. Chuẩn bị hồ sơ xin giấy phép mở công ty
Hồ sơ đăng ký doanh nghiệp được quy định cụ thể tại Điều 21 – 23 Luật Doanh nghiệp. Thành phần hồ sơ không phức tạp nhưng yêu cầu chính xác tuyệt đối về thông tin người đại diện, tên doanh nghiệp và ngành nghề đăng ký.
Một sai sót nhỏ như trùng tên, ghi sai mã ngành, hoặc không phù hợp với điều kiện kinh doanh cũng có thể làm kéo dài thời gian xử lý. Vì vậy, việc chuẩn bị hồ sơ nên được thực hiện cẩn trọng ngay từ đầu.
b. Hoàn tất thủ tục sau khi mở công ty
Nhiều người cho rằng nhận được Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp là xong. Trên thực tế, đây mới chỉ là bước khởi đầu. Doanh nghiệp còn phải thực hiện các nghĩa vụ sau thành lập như: mở tài khoản ngân hàng, đăng ký thuế, khai thuế ban đầu, đăng ký hóa đơn điện tử.
Nếu bỏ sót hoặc chậm thực hiện các bước này, doanh nghiệp có thể bị xử phạt hành chính dù chưa phát sinh doanh thu. Đây là điểm mà người lần đầu khởi sự kinh doanh thường không lường trước.
Tư vấn trọn gói hồ sơ, thủ tục thành lập doanh nghiệp | Luật Ánh Ngọc
Hiểu đúng khi nào phải thành lập doanh nghiệp giúp bạn tránh được rủi ro pháp lý ngay từ bước đầu kinh doanh. Tuy nhiên, để triển khai đúng và đủ thủ tục theo quy định, nhiều cá nhân vẫn gặp khó khăn vì không quen với quy trình pháp luật.
Luật Ánh Ngọc cung cấp dịch vụ tư vấn trọn gói thành lập doanh nghiệp, từ đánh giá trường hợp có bắt buộc đăng ký hay không, lựa chọn loại hình phù hợp, đến hoàn tất hồ sơ và thủ tục sau thành lập. Cách làm của chúng tôi là rõ ràng, nhanh gọn, không vòng vo và luôn đặt lợi ích pháp lý lâu dài của khách hàng lên hàng đầu.
Nếu bạn đang băn khoăn khi nào phải thành lập doanh nghiệp và làm thế nào để thực hiện đúng quy định ngay từ đầu, việc được tư vấn đúng thời điểm sẽ giúp bạn tiết kiệm rất nhiều chi phí và rủi ro về sau. Đừng chờ đến khi bị xử phạt hoặc buộc phải bổ sung hồ sơ, hãy chủ động trao đổi với luật sư ngay khi bắt đầu kinh doanh.
Tóm lại, khi nào phải thành lập doanh nghiệp không chỉ là câu hỏi pháp lý, mà còn là bước ranh giới giữa kinh doanh an toàn và rủi ro tiềm ẩn. Nếu đang tự kinh doanh nhưng chưa chắc mình có thuộc trường hợp bắt buộc hay không, việc nhận sự tư vấn sớm sẽ giúp bạn đi đúng hướng ngay từ đầu, thay vì trả giá bằng thời gian và chi phí về sau.
