Bảo hộ quyền tác giả
Căn cứ khoản 2 Điều 4 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 (sửa đổi, bổ sung 2009, 2019, 2022) quyền tác giả là quyền của tổ chức, cá nhân đối với tác phẩm do mình sáng tạo ra hoặc sở hữu.
Bảo hộ quyền tác giả là việc bảo vệ quyền lợi của tác giả đối với các tác phẩm văn học, nghệ thuật và khoa học mà họ sáng tạo ra. Quyền này bao gồm quyền nhân thân (như quyền công nhận tác giả, quyền bảo vệ danh tiếng) và quyền tài sản (như quyền sao chép, phát hành, biểu diễn tác phẩm).
Đối tượng nào được bảo hộ quyền tác giả?
Theo quy định tại Điều 14 Luật sở hữu trí tuệ năm 2005, các loại hình tác phẩm được bảo hộ quyền tác giả bao gồm:
- Các tác phẩm văn học, nghệ thuật và khoa học:
+ Tác phẩm văn học, khoa học, sách giáo khoa, giáo trình và các tác phẩm khác được thể hiện dưới dạng chữ viết hoặc ký tự khác.
+ Bài giảng, bài phát biểu và các bài nói khác.
+ Tác phẩm báo chí.
+ Tác phẩm âm nhạc.
+ Tác phẩm sân khấu.
+ Tác phẩm điện ảnh và các tác phẩm tương tự.
+ Tác phẩm tạo hình, mỹ thuật ứng dụng.
+ Tác phẩm nhiếp ảnh.
+ Tác phẩm kiến trúc.
+ Bản họa đồ, sơ đồ, bản đồ, bản vẽ liên quan đến địa hình, công trình khoa học.
+ Tác phẩm văn học, nghệ thuật dân gian.
+ Chương trình máy tính và sưu tập dữ liệu.
- Các tác phẩm phái sinh chỉ được bảo hộ nếu không vi phạm quyền tác giả đối với tác phẩm gốc, theo quy định của pháp luật.
Tuy nhiên, theo quy định tại Điều 15 Luật sở hữu trí tuệ, vẫn có một số ngoại lệ, vì tính chất đặc biệt và cần được phổ biến rộng rãi, nên các đối tượng sau không được bảo hộ quyền tác giả, bao gồm:
- Tin tức thời sự thuần tuý đưa tin.
- Văn bản quy phạm pháp luật, văn bản hành chính, văn bản khác thuộc lĩnh vực tư pháp và bản dịch chính thức của văn bản đó.
- Quy trình, hệ thống, phương pháp hoạt động, khái niệm, nguyên lý, số liệu.
Đối tượng không thuộc phạm vi bảo hộ quyền tác giả?
Các đối tượng không thuộc phạm vi bảo hộ quyền tác giả theo quy định tại Điều 15 Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005 (sửa đổi, bổ sung năm 2009, 2019, 2022) bao gồm:
- Tin tức thời sự thuần tuý đưa tin.
- Văn bản quy phạm pháp luật, văn bản hành chính, văn bản khác thuộc lĩnh vực tư pháp và bản dịch chính thức của văn bản đó.
- Quy trình, hệ thống, phương pháp hoạt động, khái niệm, nguyên lý, số liệu.
Điều kiện để tác phẩm được bảo hộ quyền tác giả
Căn cứ Điều 6, Điều 13 và Điều 14, tác phẩm không cần công bố hay đăng ký cũng đều được bảo hộ quyền tác giả nhưng phải đáp ứng các điều kiện sau:
- Về tác phẩm:
- Tác phẩm được trực tiếp sáng tạo bằng lao động trí tuệ của tác giả mà không sao chép từ tác phẩm của người khác.
- Được thể hiện dưới một hình thức vật chất nhất định như: truyện, thơ, tác phẩm điện ảnh,… không phân biệt nội dung, chất lượng, hình thức, phương tiện, ngôn ngữ, đã công bố hay chưa công bố, đã đăng ký hay chưa đăng ký.
- Về tác giả:
- Là người trực tiếp sáng tạo ra tác phẩm và chủ sở hữu quyền tác giả.
- Là tổ chức, cá nhân Việt Nam hoặc nước ngoài có tác phẩm được công bố lần đầu tiên tại Việt Nam mà chưa được công bố ở bất kỳ nước nào.
- Là tổ chức, cá nhân Việt Nam hoặc nước ngoài có tác phẩm được công bố đồng thời tại Việt Nam trong 30 ngày, kể từ ngày tác phẩm đó được công bố lần đầu tiên ở nước khác.
- Là tổ chức, cá nhân nước ngoài có tác phẩm được bảo hộ tại Việt Nam theo điều ước quốc tế về quyền tác giả mà Việt Nam là thành viên.
Thời hạn bảo hộ quyền tác giả theo quy định pháp luật hiện hành
Căn cứ Điều 27 Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005 (sửa đổi, bổ sung năm 2022), thời hạn bảo hộ quyền tác giả được chia thành thời hạn bảo hộ quyền nhân thân và thời hạn bảo hộ quyền tài sản.
Thời hạn bảo hộ quyền nhân thân
Các quyền nhân thân sau đây được bảo hộ vô thời hạn:
- Quyền đặt tên cho tác phẩm;
- Quyền đứng tên thật hoặc bút danh trên tác phẩm;
- Quyền bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm, không cho người khác sửa đổi, cắt xén hoặc xuyên tạc tác phẩm gây ảnh hưởng đến danh dự, uy tín của tác giả.
Thời hạn bảo hộ quyền công bố tác phẩm và quyền tài sản
- Đối với tác phẩm điện ảnh, nhiếp ảnh, mỹ thuật ứng dụng và tác phẩm khuyết danh, thời hạn bảo hộ là 75 năm kể từ lần công bố đầu tiên. Nếu chưa được công bố trong thời hạn 25 năm kể từ khi được định hình thì thời hạn bảo hộ là 100 năm kể từ khi tác phẩm được định hình.
- Đối với các loại hình tác phẩm khác, thời hạn bảo hộ là suốt cuộc đời tác giả và 50 năm tiếp theo năm tác giả chết. Trường hợp tác phẩm có đồng tác giả, thời hạn bảo hộ chấm dứt vào năm thứ 50 sau khi đồng tác giả cuối cùng qua đời.
- Thời hạn bảo hộ kết thúc vào 24 giờ ngày 31 tháng 12 của năm chấm dứt thời hạn bảo hộ.
Bảo hộ quyền tác giả là cơ sở quan trọng để bảo vệ thành quả sáng tạo, hạn chế hành vi sao chép, sử dụng tác phẩm trái phép và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả. Mặc dù quyền tác giả được xác lập kể từ thời điểm tác phẩm được sáng tạo và thể hiện dưới hình thức vật chất nhất định, nhưng việc đăng ký bảo hộ quyền tác giả vẫn là giải pháp hữu hiệu để tạo thuận lợi khi chứng minh quyền sở hữu và giải quyết tranh chấp phát sinh. Nếu còn vướng mắc về điều kiện, hồ sơ hoặc thủ tục đăng ký, Quý khách hàng có thể liên hệ Công ty Luật Ánh Ngọc để được tư vấn và hỗ trợ kịp thời.
