Tổng quan về Luật sở hữu trí tuệ sửa đổi 2025
Trong bối cảnh công nghệ số và AI phát triển mạnh, các hành vi xâm phạm bản quyền, sao chép nội dung và sử dụng trái phép tài sản trí tuệ trên internet ngày càng phổ biến. Vì vậy, việc sửa đổi Luật Sở hữu trí tuệ năm 2026 nhằm hoàn thiện cơ chế bảo hộ và tăng cường xử lý vi phạm trên môi trường số.
Sự phát triển của nền tảng số, thương mại điện tử và AI đã làm phát sinh nhiều vấn đề mới liên quan đến quyền tác giả, nhãn hiệu và dữ liệu số. Điều này đặt ra yêu cầu phải cập nhật quy định pháp luật để phù hợp với thực tiễn.
Luật sửa đổi hướng đến việc tăng cường bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, nâng cao hiệu quả xử lý vi phạm và bổ sung quy định phù hợp với hoạt động sáng tạo, kinh doanh trên môi trường mạng.
Quy định mới ảnh hưởng đến nhiều cá nhân, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghệ, thương mại điện tử, truyền thông, sáng tạo nội dung và các tổ chức sở hữu tài sản trí tuệ như nhãn hiệu, bản quyền, phần mềm hoặc dữ liệu số.
Luật sở hữu trí tuệ sửa đổi 2025 có gì mới
Rút ngắn đáng kể thời hạn thẩm định đơn sở hữu công nghiệp
Việc rút ngắn thời hạn thẩm định đơn sở hữu công nghiệp được quy định cụ thể như sau:
+ Không còn quy định về ban hành quyết định chấp nhận đơn hợp lệ, theo đó đơn đăng ký sáng chế hợp lệ về hình thức được công bố trong tháng thứ 19 kể từ ngày nộp đơn hoặc từ ngày ưu tiên đối với đơn được hưởng quyền ưu tiên; đơn đăng ký kiểu dáng công nghiệp, đơn đăng ký nhãn hiệu, đơn đăng ký chỉ dẫn địa lý được công bố trong thời hạn 01 tháng kể từ ngày đơn được coi là hợp lệ. Thời hạn công bố đơn chỉ còn 01 tháng kể từ ngày đơn hợp lệ về hình thức.
+ Thời gian thẩm định nội dung đơn sáng chế giảm từ 18 xuống 12 tháng; đơn nhãn hiệu từ 9 xuống 5 tháng; đơn kiểu dáng công nghiệp từ 7 xuống 5 tháng; thời gian công bố đơn cũng được rút từ 2 tháng xuống còn 1 tháng. Việc tinh giản quy trình và rút ngắn thời gian xử lý được kỳ vọng sẽ giảm chi phí tuân thủ, đồng thời nâng cao khả năng tiếp cận hệ thống bảo hộ của doanh nghiệp và cá nhân sáng tạo.
Về kết quả thẩm định hình thức đơn
Từ ngày 01/4/2025, sau khi kết thúc giai đoạn thẩm định hình thức, Cục Sở hữu trí tuệ ra quyết định từ chối đối với các đơn không hợp lệ, đơn được xác định là hợp lệ sẽ được chuyển công bố (Cục Sở hữu trí tuệ không ra quyết định chấp nhận đơn hợp lệ). Danh sách các đơn được chuyển công bố trong đó nêu cụ thể ngày đơn được chuyển công bố sẽ được công khai trên Cổng thông tin điện tử của Cục Sở hữu trí tuệ.
Quy định cụ thể về thời hạn ủy quyền đối với văn bản ủy quyền đại diện liên quan đến đơn sở hữu công nghiệp
Theo quy định tại Điều 107 Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2022, giấy uỷ quyền không có thời hạn uỷ quyền được coi là có hiệu lực vô thời hạn và chỉ chấm dứt hiệu lực khi bên uỷ quyền tuyên bố chấm dứt uỷ quyền. Song, đến quy định được sửa đổi bổ sung 2025, “thời hạn ủy quyền này bị giới hạn lại và được xác định theo quy định của Bộ luật Dân sự”. Theo đó, trường hợp các bên không thỏa thuận về thời hạn ủy quyền thì thời hạn này sẽ được xác định là 01 năm chứ không còn được xác định là vô thời hạn.
Chính sách với sáng chế tạo bởi AI
Luật sở hữu trí tuệ lần đầu đưa ra quy định nhằm xử lý những vấn đề phát sinh do sự phát triển của công nghệ mới, nhất là trí tuệ nhân tạo. Theo đó, việc khai thác dữ liệu để nghiên cứu, thử nghiệm và huấn luyện hệ thống AI được cho phép, với điều kiện không ảnh hưởng bất lợi hợp lý đến quyền và lợi ích hợp pháp của chủ sở hữu, tác giả, đồng thời tuân thủ quy định liên quan.
Đặc biệt, luật bổ sung quy định từ chối và huỷ bỏ văn bằng bảo hộ khi phát hiện chủ thể tạo ra không phải con người. Quy định này phù hợp với chính sách chỉ bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ đối với sản phẩm có tác giả là con người hay do con người tạo ra. Với trường hợp sử dụng AI trong quá trình tạo sản phẩm, luật giao Chính phủ quy định cụ thể về việc phát sinh và xác lập quyền sở hữu trí tuệ.
Mở rộng bảo hộ, tăng chế tài xử lý vi phạm
Luật sửa đổi mới hiện mở rộng phạm vi bảo hộ. Việc bảo hộ kiểu dáng công nghiệp giờ áp dụng cả với phần không tách rời được của sản phẩm và các sản phẩm phi vật lý, như giao diện đồ hoạ người dùng, biểu tượng. Quyền tác giả và quyền liên quan cũng được bảo hộ đối với tín hiệu cáp mạng chương trình được mã hoá.
Song song, luật sửa đổi mới bổ sung các chế tài và biện pháp dân sự nhằm xử lý hành vi xâm phạm quyền trên môi trường số. Trách nhiệm của nền tảng số trong việc triển khai biện pháp bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ cũng được quy định rõ hơn. Mức bồi thường thiệt hại theo luật định được nâng lên, nhằm tăng tính răn đe và phù hợp với thực tiễn.
Một số câu hỏi thường gặp
Luật sở hữu trí tuệ sửa đổi 2025 có hiệu lực từ khi nào?
Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2025 có hiệu lực từ ngày 01/04/2026.
Nội dung do AI tạo ra có được bảo hộ quyền tác giả không?
Theo quy định pháp luật về sở hữu trí tuệ hiện hành, quyền tác giả chỉ phát sinh đối với tác phẩm do con người trực tiếp sáng tạo. Vì vậy, các nội dung được tạo hoàn toàn bởi AI có thể gặp khó khăn trong việc xác định điều kiện bảo hộ quyền tác giả. Tuy nhiên, trong trường hợp có sự tham gia sáng tạo, biên tập hoặc chỉnh sửa đáng kể từ cá nhân, tổ chức sử dụng AI, khả năng được xem xét bảo hộ vẫn có thể đặt ra tùy từng trường hợp cụ thể.
Khi các vấn đề về bản quyền, dữ liệu số và nội dung do AI tạo ra ngày càng được quan tâm, việc cập nhật quy định pháp luật là điều cần thiết để phù hợp với thực tiễn. Qua Luật sở hữu trí tuệ sửa đổi 2025 có gì mới, có thể thấy nhiều quy định đã được sửa đổi theo hướng rõ ràng hơn, tăng cường bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và nâng cao trách nhiệm của các chủ thể trong môi trường số. Đồng thời, những quy định mới về Luật sở hữu trí tuệ 2026 có gì khác so với quy định cũ cũng là vấn đề doanh nghiệp, cá nhân sáng tạo nội dung và chủ sở hữu quyền cần đặc biệt lưu ý để hạn chế rủi ro pháp lý trong quá trình hoạt động.Nếu cần tư vấn chi tiết về quy định sở hữu trí tuệ mới, vui lòng liên hệ Công ty Luật Ánh Ngọc.
