Giảng viên là ai? Có phải viên chức không?
Theo quy định tại khoản 1 Điều 66 Luật Giáo dục 2019 có đề cập về vị trí, vai trò của nhà giáo như sau:
“1. Nhà giáo làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục trong cơ sở giáo dục, trừ cơ sở giáo dục quy định tại điểm c khoản 1 Điều 65 của Luật này.
Nhà giáo giảng dạy ở cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, cơ sở giáo dục khác, giảng dạy trình độ sơ cấp, trung cấp gọi là giáo viên; nhà giáo giảng dạy từ trình độ cao đẳng trở lên gọi là giảng viên.”
...
Như vậy, theo quy định pháp luật thì giảng viên được hiểu là nhà giáo giảng dạy từ trình độ chuyên môn trong ngành giáo dục, đảm nhận nhiệm vụ giảng dạy và nghiên cứu tại các cơ sở đào tạo bậc cao đẳng, đại học và sau đại học. Họ đóng vai trò trung tâm trong việc truyền đạt kiến thức chuyên sâu, phát triển tư duy học thuật và hướng dẫn sinh viên nghiên cứu chuyên ngành.
Theo khoản 2 Điều 1 Luật Cán bộ, công chức 2025, công chức được xác định là công dân Việt Nam được tuyển dụng vào vị trí việc làm trong các cơ quan của Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị – xã hội; hưởng lương từ ngân sách nhà nước và làm việc trong biên chế.
Trong khi đó, Luật Viên chức 2010 quy định: Viên chức là công dân Việt Nam được tuyển dụng theo vị trí việc làm, làm việc tại đơn vị sự nghiệp công lập theo chế độ hợp đồng làm việc, hưởng lương từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập.
Theo Điều 9 Luật Viên chức 2010, đơn vị sự nghiệp công lập là tổ chức do cơ quan nhà nước hoặc tổ chức chính trị – xã hội thành lập, có tư cách pháp nhân, cung cấp dịch vụ công, bao gồm cả các cơ sở giáo dục công lập như trường đại học, cao đẳng công lập.
Tuy nhiên, trên thực tế hiện nay tồn tại hai nhóm giảng viên:
- Giảng viên là viên chức: ký hợp đồng làm việc với đơn vị sự nghiệp công lập, chịu sự điều chỉnh của Luật Viên chức;
- Giảng viên hợp đồng lao động: ký hợp đồng lao động với đơn vị sự nghiệp công lập (thường gọi là giảng viên thỉnh giảng, giảng viên hợp đồng ngắn hạn).
Giảng viên không mặc nhiên là công chức. Phần lớn giảng viên đại học công lập hiện nay là viên chức, trừ trường hợp giảng viên làm việc theo hợp đồng lao động, khi đó họ được xác định là người lao động theo pháp luật lao động.
Giảng viên đại học có thể đăng ký thành lập doanh nghiệp không?
Tại điểm b khoản 2 Điều 17 Luật Doanh nghiệp 2020 (sửa đổi, bổ sung 2025) quy định tổ chức, cá nhân sau đây không có quyền thành lập và quản lý doanh nghiệp tại Việt Nam: b) Cán bộ, công chức, viên chức theo quy định của Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức;
…
-> Theo quy định trên nếu bạn là giảng viên đại học và bạn là viên chức thì theo như quy định trên thì bạn không có quyền đăng ký thành lập doanh nghiệp.
>>> XEM THÊM: Tải miễn phí mẫu giấy ủy quyền nộp hồ sơ thành lập doanh nghiệp 2025
Giảng viên đại học có được góp vốn thành lập doanh nghiệp không?
Đây là thắc mắc khá phổ biến của nhiều giảng viên khi có nhu cầu đầu tư, kinh doanh nhưng vẫn đang công tác trong các cơ sở giáo dục công lập. Để trả lời rõ vấn đề này, cần căn cứ đồng thời vào quy định của Luật Doanh nghiệp và Luật Viên chức.
Theo khoản 3 Điều 17 Luật Doanh nghiệp 2020, tổ chức, cá nhân có quyền góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp vào doanh nghiệp, trừ các trường hợp pháp luật có quy định cấm, trong đó có những đối tượng bị hạn chế theo Luật Viên chức.
Cụ thể hơn, khoản 3 Điều 14 Luật Viên chức 2010 quy định rõ: Viên chức được góp vốn nhưng không được tham gia quản lý, điều hành đối với công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần, công ty hợp danh, hợp tác xã và một số loại hình tổ chức khác, trừ trường hợp pháp luật chuyên ngành có quy định riêng.
Từ các quy định trên có thể khẳng định, giảng viên đại học (là viên chức) được phép góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp để tham gia thành lập doanh nghiệp. Tuy nhiên, giảng viên không được trực tiếp giữ các chức danh quản lý, điều hành doanh nghiệp như giám đốc, tổng giám đốc, thành viên hội đồng quản trị, người đại diện theo pháp luật… Việc tham gia chỉ nên dừng ở vai trò nhà đầu tư, không trực tiếp điều hành hoạt động kinh doanh.
Tư vấn thủ tục thành lập doanh nghiệp cho đối tượng giảng viên | Luật Ánh Ngọc
Dưới góc độ pháp lý, việc tư vấn thủ tục thành lập doanh nghiệp cho đối tượng giảng viên cần được xem xét thận trọng, bởi không phải mọi giảng viên đều được quyền trực tiếp đứng tên thành lập và điều hành doanh nghiệp. Luật Ánh Ngọc khuyến nghị giảng viên trước khi thực hiện thủ tục thành lập doanh nghiệp nên được tư vấn đầy đủ về điều kiện, giới hạn pháp lý và phương án thay thế hợp pháp, nhằm bảo đảm quyền lợi cá nhân mà vẫn tuân thủ đúng quy định pháp luật hiện hành.
Luật Ánh Ngọc là đơn vị quy tụ đội ngũ Luật sư, chuyên viên Luật với chuyên môn, kinh nghiệm phong phú, nắm rõ các vấn đề về thủ tục, hồ sơ, trình tự thành lập công ty. Luật Ánh Ngọc có khả năng tư vấn một cách chi tiết và đầy đủ mọi vấn đề khi mở công ty cho bạn.
Luật Ánh Ngọc tư vấn tới khách hàng các hoạt động mà Luật Ánh Ngọc thay mặt khách hàng thực hiện các thủ tục như:
- Thực hiện hồ sơ theo yêu cầu của pháp luật
- Liên hệ với các cơ quan nhà nước giải quyết các thủ tục
- Thay mặt khách hàng theo dõi tính hợp lệ của hồ sơ, sửa đổi bổ sung khi có yêu cầu của cơ quan đăng ký kinh doanh
- Thay mặt khách hàng nhận giấy chứng nhận đăng ký tại Sở Tài chính
- Thay mặt khách hàng khắc dấu công ty và xin cấp giấy chứng nhận mẫu dấu tại Công an
- Thay mặt khách hàng nộp thuế môn bài tại chi cục thuế nơi công ty đặt trụ sở chính
Luật Ánh Ngọc cam kết với khách hàng:
- Giữ bí mật thông tin cho khách hàng
- Thực hiện đúng thời gian theo thủ tục hành chính
- Cung cấp các hồ sơ và các dịch vụ tư vấn miễn phí
- Cung cấp 1 số văn bản quy phạm pháp luật có liên quan.
Nếu bạn còn thắc mắc hoặc cần giải quyết trong trường hợp cụ thể, hãy liên hệ ngay với chúng tôi - Luật Ánh Ngọc qua số Hotline: 0878548558 hoặc Email: lienhe@luatanhngoc.vn để được giải đáp và hỗ trợ bạn nhanh chóng với chi phí hợp lý.
Một số câu hỏi thường gặp
Giảng viên viên chức có được làm chủ doanh nghiệp không?
Không. Giảng viên là viên chức không được đứng tên thành lập, quản lý hay điều hành doanh nghiệp, nhưng được góp vốn, mua cổ phần.
Giảng viên trường tư thục có dễ thành lập doanh nghiệp hơn không?
Có. Giảng viên trường tư thục không phải là viên chức nên được quyền thành lập và quản lý doanh nghiệp, trừ khi hợp đồng lao động có hạn chế.
Cần xin phép ai để thành lập doanh nghiệp nếu là giảng viên viên chức?
Không có cơ chế xin phép. Pháp luật quy định viên chức không được thành lập và quản lý doanh nghiệp, kể cả khi có sự đồng ý của đơn vị công tác.
Tóm lại, câu trả lời cho việc giảng viên có được thành lập doanh nghiệp thực chất nằm ở kỹ năng "quản trị rủi ro" của mỗi người. Pháp luật không chặn đứng con đường làm giàu từ trí tuệ của đội ngũ giảng viên, nhưng lại yêu cầu một sự tách bạch rõ ràng giữa trách nhiệm công vụ và hoạt động kinh tế tư nhân. Việc hiểu sai hoặc áp dụng máy móc các quy định có thể dẫn đến những hệ lụy đáng tiếc, từ xử phạt hành chính đến kỷ luật buộc thôi việc. Hãy để Luật Ánh Ngọc đồng hành cùng bạn xây dựng một nền móng vững chắc và an toàn nhất.
