Những bước chuẩn bị của NHNN
Một thách thức không nhỏ đối với NHNN là phải ban hành hướng dẫn cụ thể kịp thời, tránh tình trạng doanh nghiệp chờ đợi trong khoảng trống pháp lý. Nếu quy trình xét duyệt kéo dài hoặc quá phức tạp, mục tiêu tăng cung vàng sẽ bị chậm trễ, gây ảnh hưởng đến sự ổn định thị trường.
Một trong những công việc đầu tiên NHNN đang làm là soạn thảo đề cương, dự thảo các văn bản hướng dẫn thi hành Nghị định 232, theo đúng quy trình Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật để kịp cùng thời điểm Nghị định 232 có hiệu lực (10/10/2025). NHNN hướng thiết kế các thủ tục theo nguyên tắc công khai, minh bạch, giảm chi phí và thời gian cho doanh nghiệp theo chủ trương của Đảng và Chính phủ “hỗ trợ doanh nghiệp, cải thiện môi trường kinh doanh”.
Bên cạnh việc soạn hướng dẫn thủ tục cấp phép, NHNN cũng phối hợp với các cơ quan liên quan như Bộ Công an, Thanh tra Chính phủ... để đảm bảo quản lý thị trường vàng chặt chẽ, tránh vi phạm trong nhập khẩu, lưu thông và phân phối vàng. Đây là bước đi nhằm bảo đảm rằng không chỉ có “giấy phép suông”, mà thực thi quản lý thực tế sẽ được giám sát sát sao.
Đáng chú ý, Nghị định 232 quy định tại Khoản 7 Điều 1 những điều kiện mà doanh nghiệp, ngân hàng thương mại phải đáp ứng nếu muốn được cấp phép sản xuất vàng miếng. NHNN sẽ là đầu mối quy định chi tiết hồ sơ, trình tự cấp phép dựa theo những yêu cầu này.
Ý nghĩa đối với doanh nghiệp và thị trường
Với sự xuất hiện của Nghị định 232 cùng quá trình chuẩn bị thủ tục từ phía NHNN, các doanh nghiệp và ngân hàng thương mại có thêm cơ hội tham gia chính thức vào lĩnh vực sản xuất vàng miếng. Đây không chỉ là nguồn thu mới mà còn góp phần quan trọng trong việc cân bằng cung cầu, giảm bớt sự biến động bất thường của giá vàng trong nước so với thế giới.
Thị trường vàng Việt Nam lâu nay vốn bị đánh giá là thiếu linh hoạt, phần nào do sự độc quyền trong sản xuất và phân phối vàng miếng. Khi nhiều doanh nghiệp đủ năng lực được tham gia, mức độ cạnh tranh sẽ tăng, thúc đẩy tính minh bạch và tạo lợi ích cho người tiêu dùng.
Tuy nhiên, không thể phủ nhận rằng rào cản gia nhập thị trường vẫn còn cao. Các điều kiện về vốn điều lệ, năng lực quản trị, lịch sử tuân thủ pháp luật sẽ loại bỏ một lượng lớn doanh nghiệp nhỏ. Chỉ những đơn vị có nền tảng tài chính mạnh, có kinh nghiệm và uy tín mới đủ khả năng đáp ứng yêu cầu. Điều này đặt ra sự phân tầng rõ rệt, nhưng đồng thời cũng giúp giảm thiểu rủi ro về quản lý.
Những kỳ vọng và lưu ý
Việc NHNN chuẩn bị chủ động các thủ tục cấp phép trước khi Nghị định 232 có hiệu lực mang lại lợi ích kép: doanh nghiệp có thể chuẩn bị trước hành lang pháp lý, tránh khi Nghị định có hiệu lực mà vẫn thiếu hướng dẫn; thị trường vàng trong nước có thể bước vào giai đoạn mở rộng hơn, giảm áp lực độc quyền.
Tuy nhiên, thử thách là thời gian gấp và áp lực phải bảo đảm các hướng dẫn đồng bộ, không để “khoảng trống pháp lý”. Nếu hướng dẫn đi sau, hoặc thủ tục cấp phép quá rườm rà, doanh nghiệp sẽ phải chờ đợi, làm chậm việc tham gia thị trường.
Đối với doanh nghiệp nhỏ, điều kiện cấp phép – vốn, năng lực, uy tín – có thể là rào cản lớn để vượt qua. Chỉ những đơn vị có nội lực cao mới có thể đáp ứng được yêu cầu khắt khe khi tham gia sản xuất vàng miếng.
Nếu NHNN hoàn thiện nhanh chóng và rõ ràng các thủ tục cấp phép, thị trường vàng Việt Nam sẽ có cơ hội phát triển bền vững hơn, đồng thời khẳng định vai trò điều tiết hiệu quả của Nhà nước trong lĩnh vực vốn nhạy cảm này.
