Những vấn đề đặt ra trong trường hợp phạm tội khi không xóa án tích


Những vấn đề đặt ra trong trường hợp phạm tội khi không xóa án tích
Để được xóa án tích, bên cạnh việc chấp hành xong hình phạt chính, hình phạt bổ sung,.. người có án tích phải không được thực hiện hành vi phạm tội mới trong thời hạn nhất định. Nếu trong trường hợp người bị kết án phạm tội khi không xóa án tích thì sẽ phát sinh những vấn đề pháp lý nào?

1. Xóa án tích là gì?

Căn cứ theo Điều 69 Bộ luật Hình sự, xóa án tích là trường hợp người phạm tội được coi như chưa bị kết án nếu đã chấp hành xong bản án, quyết định của Tòa án và không phạm tội mới trong thời hạn luật định.

Không phải mọi trường hợp người phạm tội đều có án tích. Căn cứ theo Điều 69, Điều 107 Bộ luật hình sự, người bị kết án thuộc trường hợp sau thì được coi là không có án tích:

  • Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi phạm tội hoặc người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi bị kết án về tội phạm ít nghiêm trọng, tội phạm nghiêm trọng hoặc tội phạm rất nghiêm trọng do vô ý;
  • Người dưới 16 tuổi bị áp dụng biện pháp tư pháp;
  • Người từ đủ 18 tuổi bị kết án do lỗi vô ý về tội phạm ít nghiêm trọng, tội phạm nghiêm trọng;
  • Người được miễn hình phạt.

Ngoài ra, không phải mọi tội phạm đều được xóa án tích. Pháp luật quy định hai nhóm tội mà người phạm tội chỉ được xóa án tích nếu có quyết định của Tòa án, gồm: nhóm tội xâm phạm an ninh quốc gia và nhóm tội phá hoại hòa bình, chống loài người và tội phạm chiến tranh.

Hiện nay, có ba trường hợp xóa án tích:

  • Đương nhiên xóa án tích;
  • Xóa án tích theo quyết định của Tòa án;
  • Xóa án tích trong trường hợp đặc biệt.

Xem thêm: Dịch vụ xóa án tích

2. Chưa được xóa án tích mà phạm tội mới có là tình tiết định khung, định tội ?

Từ phân tích ở trên có thể thấy, chưa được xóa án tích là trường hợp người phạm tội chưa chấp hành xong bản án, quyết định của tòa án hoặc trường hợp người phạm tội đã chấp hành xong bản án, quyết định của tòa án nhưng chưa hết thời hạn xóa án tích. Nếu người bị kết án đã chấp hành xong bản án nhưng chưa hết thời hạn để được coi là được xóa án tích mà phạm tội mới thể hiện ý thức cải tạo, chấp hành pháp luật chưa tốt nên phải gánh chịu hậu quả pháp lý bất lợi.

Căn cứ theo Điều 53 Bộ luật Hình sự, tái phạm, tái phạm nguy hiểm là trường hợp người phạm tội bị kết án, chưa được xóa án tích mà lại thực hiện hành vi phạm tội mới. Tái phạm, tái phạm nguy hiểm là hai tình tiết định khung tăng nặng được quy định ở hầu hết các nhóm tội phạm quy định tại Bộ luật Hình sự. Do vậy, người bị kết án chưa được xóa án tích lại phạm tội mới được xem là một tình tiết định khung.

Ngoài ra, tình tiết phạm tội khi không xóa án tích còn là tình tiết định tội.

Ví dụ: A và B đều thực hiện hành vi trộm cắp tài sản dưới 2.000.000 đồng. A trộm cắp một vòng tay bạc trị giá 1.340.000 đồng, B trộm số tiền trị giá 1.500.000 đồng.

Xét nhân thân, A là người chưa có tiền án, tiền sự. B đã bị TAND tỉnh H xử phạt 07 năm tù về tội Cướp giật tài sản theo Điều 171 Bộ luật Hình sự và chưa được xóa án tích.

Xét thấy, giá trị tài sản dưới 2.000.000 đồng nên để đủ cấu thành hành vi phạm tội trộm cắp tài sản, người phạm tội phải đồng thời thuộc một trong các trường hợp:

  • Đã bị xử phạt hành chính về hành vi chiếm đoạt tài sản mà còn vi phạm;
  • Đã bị kết án về tội trộm cắp tài sản hoặc một trong các tội từ Điều 168 đến Điều 172, Điều 174, 175, 290 Bộ luật hình sự chưa được xóa án tích mà còn vi phạm;
  • Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội;
  • Tài sản là phương tiện kiếm sống chính của người bị hại và gia đình;
  • Tài sản là di vật, cổ vật.

Xét trong ví dụ trên, hành vi của A chưa đủ cấu thành hành vi phạm tội (trị giá tài sản < 2.000.000 đồng và không thuộc tình tiết định tội) nên A không bị truy cứu trách nhiệm hình sự mà chỉ bị xử phạt hành chính.

Mặt khác, do B chưa được xóa án tích đã phạm tội mới nên hành vi trộm cắp của B đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm.

3. Chưa xóa án tích lại phạm tội có là tình tiết tăng nặng?

Tùy vào từng trường hợp cụ thể, người bị kết án chưa được xóa án tích lại phạm tội có thể là tái phạm hoặc tái phạm nguy hiểm. Đây là một tình tiết tăng nặng quy định tại điểm h Điều 52 Bộ luật Hình sự.

Như vậy, người phạm tội chưa được xóa án tích lại phạm tội mới có thể bị áp dụng tình tiết tăng nặng nếu tình tiết chưa được xóa án tích không phải là dấu hiệu định khung, định tội. Điều này khiến cho người phạm tội phải chịu một hình phạt mang tính răn đe và nghiêm khắc hơn.

4. Phạm tội mới khi chưa xóa án tích thì có được xóa án tích nữa không?

Theo quy định tại Khoản 3 Điều 73 Bộ luật Hình sự, trường hợp người bị kết án chưa được xóa án tích lại phạm tội mới thì vẫn có thể được xóa án tích cũ.

 

Cách tính thời hạn xóa án tích khi chưa xóa án tích lại phạm tội
Cách tính thời hạn xóa án tích khi chưa xóa án tích lại phạm tội

Tuy nhiên, thời hạn để xóa án tích được tính lại kể từ ngày chấp hành xong hình phạt chính hoặc thời gian thử thách án treo của bản án mới hoặc từ ngày bản án mới hết thời hiệu thi hành.

Cần lưu ý rằng việc người bị kết án phạm tội mới phải được xác định bằng một bản án hình sự có hiệu lực pháp luật. Nếu người đó đang bị truy tố về tội mới thì phải đợi vụ án mới được xử lý xong mà không bị kết tội thì mới được xem xét xóa án tích và thời hạn xác định để tính là thời điểm người đó thực hiện hành vi phạm tội mới.

Như vậy, người phạm tội mới khi chưa xóa án tích phải chấp hành xong hình phạt mới rồi mới được xóa án tích cũ.

Bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, người viết áp dụng các quy định của pháp luật tại thời điểm nghiên cứu viết bài. Trường hợp cần giải đáp thắc mắc về vấn đề có liên quan, vui lòng Liên hệ trực tiếp với chúng tôi.

Luật sư Phương

Luật sư Phương

Đã kiểm duyệt nội dung

Tốt nghiệp đại học Luật Hà Nội. Có hơn 10 kinh nghiệm công tác trong ngành luật. Hiện đang là giám đốc kiêm luật sư chính của Luật Ánh Ngọc.

Xem thêm thông tin

Ý kiến

()
Bình luận
Các bình luận khác